το Υποκειμενικό Τείχος των Αντικειμένων

[1989-2009]
.

.

«Η Δύση μπήκε στο κεφάλι μου από τις διηγήσεις των δικών μου, από αυτοκινητάκια Matchbox, τα ξύλινα τουβλάκια, τα Lego, αργότερα δίσκους, βιβλία, φυσικά τηλεόραση, τις ταινίες, τη μουσική, τα ρούχα, τα αυτοκίνητα, την τεχνολογική πρόοδο που για εμάς ήταν άπιαστη…»

«Τώρα τα έχω όλα αυτά. Και είναι υπέροχο. Είμαι ευτυχισμένος και επιπλέον είμαι ελεύθερος. Αλλά μερικές φορές σκέφτομαι, ότι θα ήταν ίσως καλύτερα να είχαμε λιγότερα αγαθά, αλλά να τα αγοράζαμε με πιο ήσυχη συνείδηση. Ξέρετε, στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας, ήξερες τουλάχιστον πως ό,τι αγόραζες αποκλείεται να έχει παραχθεί με εκμετάλλευση ανηλίκων εργατών, ή από ανθρώπους που πληρώθηκαν ένα-δύο δολάρια την ημέρα. Θα ήθελα, η αφθονία που απολαμβάνω να μην είναι ηθικά προβληματική.

.

Ίνγκο Σούλτσε, ανατολικογερμανός συγγραφέας [1]

.

.

Η εποχή που ακολούθησε το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μια περίοδος ισχυρών πολιτικών εντάσεων, αλλά και μεγάλης δημιουργίας. Μιας δημιουργίας που άγγιξε κάθε τομέα ανθρώπινης δραστηριότητας: από την παραγωγή προϊόντων καθημερινής χρήσης, μέχρι τα ανώτατα επιτεύγματα στην επιστήμη και τον πολιτισμό.

.

Η τέχνη και το design δεν ήταν περιφερειακά συμπτώματα της πολιτικής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου: έπαιξαν έναν κεντρικό ρόλο, εκφράζοντας και συχνά προκαλώντας τις κρατούσες πολιτικές και κοινωνικές αντιλήψεις της εποχής [2].

.

Τα δύο κυρίαρχα πολιτικά συστήματα στις ισάριθμες σφαίρες επιρροής που οριοθέτησε το σιδηρούν παραπέτασμα, χρησιμοποίησαν τα υλικά αγαθά και τη σχεδιαστική τους ταυτότητα για να εκφράσουν τα δημοκρατικά ιδεώδη της κοινωνίας που το καθένα οραματιζόταν. Το Ανατολικό Μπλόκ επικεντρώθηκε στις κοινωνικές ανάγκες, η Δύση στις ατομικές επιθυμίες. Προέκυψαν έτσι δύο προσεγγίσεις του design. Η πρώτη, απόρροια των προπολεμικών θεωριών του Μοντέρνου Κινήματος, ήταν προοδευτική, ρεφορμιστική, πιστή στις αξίες της οικονομίας, της ειλικρίνειας και της ωραίας μορφής. Η δεύτερη διαμορφώθηκε με όρους της αγοράς, γύρω από την ιδέα της ελευθερίας επιλογής του καταναλωτή και της ατομικής έκφρασης μέσω της πρόσκτησης αγαθών [3].

.

Ο πλουραλισμός των καταναλωτικών προϊόντων που κατέκλυσαν τη Δύση, αποδείχθηκε και το κύριο όπλο του Καπιταλισμού απέναντι στο συλλογικό στόχο της Κομμουνιστικής Ουτοπίας. Ενώ, οι δύο προσεγγίσεις του βιομηχανικού αντικειμένου, δεν είναι άλλες από τις δυο κυρίαρχες οπτικές στο χώρο του design σήμερα: μία λειτουργοκεντρική, η οποία αντιμετωπίζει το σχεδιασμό ως επίλυση προβλημάτων και στοχεύει στην κάλυψη αναγκών και μια δεύτερη, προσανατολισμένη στον ηδονισμό της κατανάλωσης και την εκπλήρωση της επιθυμίας.

.

Πολλά είναι τα παραδείγματα των αντικειμένων που θα μπορούσαν να ντύσουν την επιγραμματική μας προσέγγιση στο ρόλο των αντικειμένων ως φορέων πολιτικής ιδεολογίας και κοινωνικών οραμάτων. Τίποτε όμως δεν θα ήταν τόσο χαρακτηριστικό όσο ο πίνακας του Πολωνού ζωγράφου Wojciech Fangor “Postaci” (figures).

.

.

Δύο τυπικές φιγούρες της εργατικής τάξης με τα σύμβολα της αγροτικής παραγωγής στα χέρια, κοιτάζουν αποφασιστικά μία τρίτη φιγούρα που κρύβει τις σκοτεινές της προθέσεις πίσω από τα σκούρα της γυαλιά. Μακιγιαρισμένη, στολισμένη με αξεσουάρ μόδας και με ένα φόρεμα που φέρει τα διακριτικά της Coca-Cola και της Wall Street, κρατά σφιχτά το πορτοφόλι της, ως ένδειξη των εγωκεντρικών της επιθυμιών.

.

Σ’ έναν καμβά σοσιαλιστικού ρεαλισμού, ο Fangor απεικονίζει με τον πλέον λακωνικό τρόπο την ιεραρχία αξιών που καλλιεργείται στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, από τη Σοβιετική Ένωση του Στάλιν. Η παραγωγή είναι ανώτερη από την κατανάλωση και η δημόσια ζωή θα θριαμβεύσει απέναντι στις ιδιωτικές επιδιώξεις [4].

.

Δύο ανθρώπινες συμπεριφορές, δύο συστήματα αξιών, δύο κυρίαρχα πολιτικά μοντέλα: η ιστορία ενός ολόκληρου αιώνα σε έναν πίνακα…

.

---

αναφορές:

.

[1] Παύλος Τσίμας, εκπομπή «Έρευνα», Επιστροφή στο Βερολίνο, MEGA, 10/11/09

[2] Εxhibition “Cold War Modern: Design 1945-1970”, Victoria & Albert Museum, exhibition website

[3] Crowley D., Pavitt J., “Cold War Modern: Design 1945-1970”, V&A Publishing, London 2008, σελ.75

[4] όπως παραπάνω, σελ.129-30

---

περισσότερα:

• για όσους επιμένουν ...αντικειμενικά, ακούστε την ιστορία των δύο κατεξοχήν συμβόλων της αυτοκίνησης στις δύο πλευρές του Τείχους: το Aνατολικογερμανικό Trabant και το Δυτικογερμανικό VW Beetle
• για να ενημερωθείτε (ετεροχρονισμένα) για την έκθεση Cold War Modern: Design 1945-1970, στο Victoria & Albert Museum (25 Sep 2008 - 11 Jan 2009)
• για να παρακολουθήσετε την εκπομπή του Π.Τσίμα Ερευνα: "Επιστροφή στο Βερολίνο" της 10/11/09 (MEGA)
  

Jano

«…και έπειτα θα υπάρχει και αυτό που μένει ανείπωτο. Υπάρχει πάντοτε ένα μέρος που ανήκει στην τάξη του άφατου, και αποτελεί μέρος του παιχνιδιού …Εδώ βρίσκεται το διακύβευμα. Επειδή, αν ένα αρχιτεκτονικό αντικείμενο είναι αποκλειστικά και μόνον η απόδοση μιας λειτουργικότητας, αν είναι αποκλειστικά και μόνον το αποτέλεσμα μιας οικονομικής κατάστασης, δεν μπορεί να έχει νόημα». - Jean Nouvel .[Τα Μοναδικά Αντικείμενα: Αρχιτεκτονική και Φιλοσοφία]
.

Θα μπορούσα να επικαλεστώ αρκετά από τα επιχειρήματα του σχεδιαστή Roland Kaufmann για να πείσω εσάς και τον εαυτό μου για την ανάγκη ύπαρξης ενός ποδηλάτου από ξύλο.

.

Το γεγονός μάλιστα πως το Jano, ως αντικείμενο σε επίπεδο concept, δε συνοδεύεται από πρόβλεψη κόστους, θα μου επέτρεπε να αποσιωπήσω κάθε επιφύλαξη που εξέφρασα στο προηγούμενο post.

.

Στηρίζοντας το ξύλο και αποκηρύσσοντας το μπαμπού ως υλικό κατασκευής ενός ποδηλάτου θα βρισκόμουν στο εδώλιο, κατηγορούμενος για την ασυνέπεια της στάσης μου απέναντι στην ίδια φαινομενικά ιδέα.

.

.

.

Το γεγονός ότι επιθυμώ να το κάνω, αποδεικνύει αυτό που ο Τerence Conran έχει τόσο εύστοχα εκφράσει: "το design είναι 98% κοινή λογική και 2% από το μαγικό εκείνο συστατικό που μετατρέπει ένα αντικείμενο απολύτως αποδεκτό σε κάτι τόσο ιδιαίτερο που ο καθένας να θέλει στην κατοχή του".

.

Και το Jano διαθέτει αυτό το 2%

____________________________________________

.

περισσότερες πληροφορίες για το σχεδιασμό, την εξέλιξη και την κατασκευή του Jano, εδώ

οικολογία - μύθος: 0-1

το ενδιαφέρον για τις επιπτώσεις των αντικειμένων στο περιβάλλον επανέρχεται με ένα καίριο ερώτημα: πόσο οικολογικό μπορεί να είναι ένα ποδήλατο που κοστίζει 6600 Ευρώ?

Πρόσφατα, ο βραζιλιάνος σχεδιαστής Flavio Deslandes παρουσίασε μία σειρά ποδηλάτων με σκελετό από μπαμπού. Το μπαμπού είναι το πιο γρήγορα αναπτυσσόμενο φυτό στον πλανήτη και αποτελεί την επιλογή της φύσης για τη δημιουργία οργανικών σωληνωτών κατασκευών. Σύμφωνα λοιπόν με το δημιουργό, η χρήση μπαμπού περιορίζει το οικολογικό σας αποτύπωμα και συμβάλλει στην ποιότητα κύλισης του ποδηλάτου, εξαιτίας του συνδυασμού ευκαμψίας και μεγάλης αντοχής που χαρακτηρίζει το υλικό. Ωραία ως εδώ...
.
Τί γίνεται όμως με το κόστος που ανέρχεται στα 3800-6600 Ευρώ, και γιατί αυτός μπορεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας? Συχνά, στην προσπάθεια αποτίμησης της οικολογικής μας ευαισθησίας, εθελοτυφλούμε ή παραλείπουμε στοιχεία που μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο στον υπολογισμό του πραγματικού ανθρακικού και οικολογικού μας αποτυπώματος. Το αυξημένο κόστος κτήσης ενός προϊόντος, συνεπάγεται περισσότερες εργατοώρες για την απόκτησή του, και ταυτόχρονα αυξημένα επίπεδα δαπάνης ενέργειας, αφού περισσότερη εργασία σημαίνει περισσότερες μετακινήσεις, περισσότερος φωτισμός, περισσότερη τροφή και τελικά αυξημένα επίπεδα έκλυσης CO2 στην ατμόσφαιρα.
.
Βλέπουμε λοιπόν πως ο συν-υπολογισμός όλων των περιβαλλοντικών παραγόντων που εμπλέκονται στις καταναλωτικές μας επιλογές είναι πολύ πιο περίπλοκος απ' όσο τείνουμε να πιστέψουμε και μπορεί εύκολα να θέσει σε αμφισβήτηση εύκολους ισχυρισμούς, όπως το ότι η αντικατάσταση πέντε μεταλλικών σωλήνων από μπαμπού (με ταυτόχρονη άνοδο του κόστους σε δυσθεώρητα ύψη) συνεπάγεται απαραίτητα και μείωση του οικολογικού μας αποτυπώματος. Για να μην αναφερθούμε στο έξτρα περιβαλλοντικό κόστος που συνεπάγεται η ανάπτυξη της τεχνολογίας των γωνιακών συνδέσμων (μέταλλο-μπαμπού) που πήρε στον κατασκευαστή χρόνια μελετών και κατασκευαστικών πρωτοτύπων.
.

.
Τις περισσότερες φορές, η επιλογή του προϊόντος είναι λιγότερο σημαντική από τον τρόπο χρήσης του. Έτσι, ο συστηματικός χρήστης ενός συμβατικού ποδηλάτου συμβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος πολύ περισσότερο από έναν περιστασιακό χρήστη ενός οικολογικού ποδηλάτου, με τον ίδιο τρόπο που κάποιος που χρησιμοποιεί το παλιό του κινητό τηλέφωνο μέχρι τελικής εξαντλήσεως διαθέτει ισχυρότερη οικολογική συνείδηση από κάποιον άλλο που επιλέγει ένα νέο οικολογικό τηλέφωνο κάθε έξι μήνες...
.
Ο μόνος αξιόπιστος τρόπος μείωσης του οικολογικού μας αποτυπώματος είναι ο περιορισμός της κατανάλωσης. Όπως και η εξάντληση του κύκλου ζωής των προϊόντων. Γεγονός που προϋποθέτει αναθεώρηση του πραγματικού τρόπου ζωής και όχι υιοθέτηση ενός επίπλαστου οικολογικού lifestyle. Το πραγματικό κλειδί της περιβαλλοντικής συνείδησης βρίσκεται στην κριτική στάση απέναντι στις καταναλωτικές συνήθειες και τα τερτίπια του μάρκετινγκ που προβάλλουν την οικολογία ως lifestyle αποκρύπτοντας τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις εταιρικών επιλογών όπως το αυξημένο κόστος ή ο τεχνητός περιορισμός του κύκλου ζωής των προϊόντων (planned obsolescence).
.
Τί γνώμη έχετε?

_________________________________________
.

.
[πριν από τη δημιουργία της δικής του εταιρίας ποδηλάτων, ο Flavio Deslandes εργάστηκε για λογαριασμό της Biomega δημιουργώντας σε συνεργασία με τον Ross Lovegrove το Biomega Bamboo]
.
περισσότερα για:

• το ποδήλατο από μπαμπού του Flavio Deslandes, στην επίσημη ιστοσελίδα του
• το ποδήλατο από μπαμπού που ο Flavio Deslandes αρχικά ανέπτυξε για λογαριασμό της Biomega σε συνεργασία με τον Ross Lovegrove

magno wooden radio

[με ευαισθησία και οικολογική συνείδηση]



Υπάρχουν αντικείμενα που τα ερωτεύομαι με την πρώτη ματιά. Αντικείμενα που η ύπαρξή τους και μόνο μου προσφέρει ένα ανείπωτο συναίσθημα χαράς και αισθητικής απόλαυσης. Ακόμη κι ελπίδας...

Το ξύλινο ραδιόφωνο Magno, σχεδιάστηκε από τον Ινδονήσιο designer Singgih Susilo Kartono, με σκοπό να τονώσει την οικονομία της γενέτειράς του: της μικρής επαρχιακής πόλης Temanggung. Για το λόγο αυτό βασίστηκε στις δύο κυριότερες πηγές του τόπου: την ξυλεία και τα εργατικά χέρια. Η κατασκευή του magno απαιτεί λιγότερο υλικό και περισσότερες εργατοώρες, προσφέροντας με τον τρόπο αυτό εργασία σε 30 ειδικευμένους εργάτες της περιοχής. Για κάθε δέντρο που χρησιμοποιείται σαν πρώτη ύλη, ο Kartono φυτεύει ένα καινούριο. Τα δενδρύλια αναπτύσσονται σε ειδικό φυτώριο δίπλα στο εργαστήριο και μεταφυτεύονται από τους ντόπιους χωρικούς στη γη τους.

Το magno δεν είναι μόνο ένα προϊόν που σέβεται το περιβάλλον και τα εργατικά δικαιώματα. Είναι και ένα αντικείμενο που προσεγγίζει το χρήστη με μια ιδιαίτερη ευαισθησία. Το στοιχείο της ατέλειας που συνοδεύει κάθε χειροποίητο προϊόν, εισάγεται εδώ ηθελημένα από τον ίδιο το σχεδιαστή προκειμένου να εμπλέξει το χρήστη σε μια διαδικασία φροντίδας και συντήρησης του ραδιοφώνου του. Με τον τρόπο αυτό εγκαθίσταται μια ιδιαίτερη, συναισθηματική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και το αντικείμενο. Η προσοχή και η φροντίδα αποτελεί για τον Kartono ένα είδος ηθικής υποχρέωσης του ιδιοκτήτη απένατι στο αντικείμενό του. Μονο έτσι άλλωστε, μπορούμε να ελπίζουμε στην αποκαθήλωση της έννοιας του εφήμερου και αναλώσιμου που θα αυξήσει τον κύκλο ζωής των προϊόντων προς όφελος του περιβάλλοντος.

Προς την κατεύθυνση αυτή συνηγορεί και ο λιτός, αρχετυπικός σχεδιασμός του ραδιοφώνου. Η λαβή, το μεγάφωνο και τα δύο περιστροφικά κουμπιά συνιστούν έναν σημειολογικό κώδικα ανεπηρέαστο στο πέρασμα του χρόνου.

Η αισθητική των flintstones συνδυάζεται με τα σύγχρονα πρότυπα παρέχοντας εκτός από το ραδιοφωνικό δέκτη και δυνατότητα σύνδεσης με iPod και MP3 players. Ελκυστικές είναι και οι επιμέρους λεπτομέρειες, όπως οι ξύλινοι αντάπτορες του καλωδίου σύνδεσης, η ξύλινη μπίλια στην απόληξη της κεραίας και το σύστημα συγκράτησης του καλύμματος των μπαταριών με την -επίσης ξύλινη- σφήνα. Μαζί με το ραδιόφωνο παρέχεται ακόμη και το σετ περιποίησης και επάλειψης με ειδικό λάδι.



Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η συσκευασία με την καλαίσθητη απλότητα και τη χρήση φυσικών υλών, όπως το ξύλο και το χαρτόνι.



Αυτό που με ενθουσιάζει στο Magno Wooden Radio δεν είναι ο οικολογικός χαρακτήρας με τη στενή έννοια που αφορά την κατασκευή του. Είναι ο τρόπος με τον οποίο το αντικείμενο αυτό θέτει τις βάσεις μια νέας καταναλωτικής κουλτούρας. Μιας καταναλωτικής παιδείας βασισμένης στην οικολογική συνείδηση του χρήστη: ενός χρήστη που (ξανα)μαθαίνει να εκτιμά, να φροντίζει και να σέβεται τα υλικά αγαθά και τους φυσικούς πόρους που δαπανήθηκαν για την κατασκευή τους.
Το magno επαναπροσδιορίζει τη βάση ικανοποίησης των αναγκών μας, μακριά από τα ισχύοντα πρότυπα της άκριτης και άκρατης κατανάλωσης. Διδάσκει πως όχι μόνο η παραγωγή, αλλά και η κατανάλωση προύποθέτει γνώση και παιδεία. Αντιμετωπίζει το σχεδιασμό ως πράξη πολιτικής ευθύνης και βέβαια υπενθυμίζει ότι το design υπάρχει ακόμη κι εκεί όπου απουσιάζει η βιομηχανική υποδομή: ίσως περισσότερο ευαίσθητο και υπεύθυνο από οπουδήποτε άλλου.
Γιατί ο πολιτισμός προϋποθέτει την επανεκτίμηση της προόδου με όρους ανθρωπιστικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς.



____________________________________________

Αξίζει να γνωρίζετε:

• η κατασκευή του magno απαιτεί 16 ώρες εξειδικευμένης χειρωνακτικής εργασίας
• το κάθε κομμάτι είναι μοναδικό και φέρει επάνω του τον αύξοντα αριθμό και την ημερομηνία κατασκευής
• οι διαστάσεις του μικρού magno είναι 19,1 x 11,7 x 13,5cm. To magno είναι διαθέσιμο και σε τετράγωνο (μεσαίο) και παραλληλόγραμμο (μεγάλο) σχήμα: και τα δύο με οθόνη ένδειξης συχνοτήτων
• η τροφοδοσία του γίνεται από ηλεκτρική παροχή ή 4 μπαταρίες ΑΑ
• υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης με iPod και MP3 players

Βραβεία:

• Brit design Award 2009, United Kingdom
• Design Plus Award 2009, Germany
• Good Design Award / G-Mark 2008, Japan
• International Design Resource Award, USA
• Indonesia Good Design Selection Awards

περισσότερα:

• η επίσημη ιστοσελίδα του Magno Wooden Radio
• αναφορές στο flickr
• η ενθουσιώδης παραλαβή και παρουσίαση του magno από έναν ευτυχή κτήτορα
• πως να το αποκτήσετε
• η παρουσία του Magno στα βραβεία Brit Insurance Design of the Year, στο Design Museum του Λονδίνου

Δέκα με τόνο

Στις πολιτισμένες χώρες του κόσμου, εκτός από τους τομείς της μεταποίησης και της διαχείρισης του χρήματος υπάρχει και ένας άλλος τομέας, άγνωστος στην Ελλάδα: αυτός του σχεδιασμού και της δημιουργίας. Συχνά μάλιστα, τα αντικείμενα της παραγωγής σφραγίζουν εποχές, ανάγονται σε πολιτισμικά σύμβολα και απεικονίζονται με τιμή και εθνική περηφάνεια σε σειρές γραμματοσήμων. Ακόμη κι αν εκεί, τα ταχυδρομεία φέρουν ακόμα τη σφραγίδα της... βασιλικής οικογένειας.

Αυτή μάλιστα η βασιλική οικογένεια, ενίοτε απονέμει τον τίτλο τιμής του Sir σε δημιουργούς όπως τον ιδιοφυή μηχανικό Alec Issigonis, σχεδιαστή του θρυλικού Mini, ή τον Giles Gilbert Scott, εμπνευστή του τηλεφωνικού θαλάμου που κοσμεί το Βρετανικό -αστικό και μη- τοπίο. Άκουσον, άκουσον...



Σε έναν τέτοιο κόσμο δεν αποτελεί έκπληξη η κίνηση των Βρετανικών...εεε... Βασιλικών Ταχυδρομείων (Royal Mail) να παρουσιάσουν τη σειρά γραμματοσήμων British Design Classics. Πρωταγωνιστές, δέκα αναγνωρίσιμα κομμάτια του βρετανικού design που άφησαν ιστορία, το καθένα για τους δικούς του λόγους:

• το μαχητικό Spitfire του R J Mitchell με τα ελλειπτικά φτερά για την καθοριστική συμβολή του στην έκβαση του Β' Παγκοσμίου πολέμου
• η μίνι φούστα της σχεδιάστριας Mary Quant που αναδιατύπωσε τους κανόνες της γυναικείας μόδας και αποτέλεσε σύμβολο της γυναικείας απελευθέρωσης
• το Concorde, προϊόν συναργασίας των Aerospatiale-BAC και σύμβολο μιας εποχής τεχνολογικής ουτοπίας, όταν ο κοσμος διέσχιζε τον Ατλαντικό σε 3 ώρες με ταχύτητα διπλάσια από αυτή του ήχου
• το διώροφο λεωφορείο Routemaster των Douglas Scott και Colin Curtis, σήμα κατατεθέν του Λονδίνου (έστω και μέχρι πρόσφατα)
• ο χάρτης του μετρό από τον Harry Beck, εμπνευσμένος από τα διαγράμματα ηλεκτρικής καλωδίωσης για τον εύληπτο και ευανάγνωστο σχεδιασμό του
• η Anglepoise Lamp του George Carwardine, το φωτιστικό γραφείου με τους ευέλικτους βραχίονες για να κατευθύνει το φως όπου ήταν απαραίτητο
• το εξώφυλλο της Penguin του Edward Young, που καθιστούσε άμεσα αναγνωρίσιμο κάθε βιβλίο των ομώνυμων εκδόσεων
• η Polypropylene Chair (καρέκλα από πολυπροπυλένιο) του Robin Day, δημοφιλής σε πλήθος δημοσίων κτιρίων σε όλο τον κόσμο

και βέβαια τα προαναφερθέντα:

• Μini Morris του Sir Alec Issigonis, αυτοκίνητο με ιδιοφυή εκμετάλλευση του εσωτερικού χώρου που αποτελούσε ταυτόχρονα μεταφορικό μέσο και αξεσουάρ μόδας και
• o τηλεφωνικός θάλαμος Κ2 του Sir Giles Gilbert Scott, σημείο αναφοράς σε κάθε γωνιά του Βρετανικού τοπίου

Αυτά βέβαια σε χώρες που η ανυπαρξία δημιουργικού στίγματος δεν ωθεί στην αναμάσηση του μακρινού παρελθόντος, τη θεοποίηση υπόπτων επιχειρηματιών και την απεικόνιση ασώματων πολιτικών κεφαλών σε γραμματόσημα που πτύονται εις αμφοτέρας τας πλευράς...

______________________________________
περισσότερα:

• για τη σειρά γραμματοσήμων British Design Classics
• για την παρουσίαση της σειράς στο περιοδικό έντυπο των Βασιλικών Ταχυδρομείων
• για την παρουσίαση της σειράς σε τηλεοπτικό σποτ της βρετανικής τηλεόρασης
• για το πως να τα αποκτήσετε

ΥΓ ...τώρα που το ξανασκέφτομαι, υπήρξα άδικος. Σαφώς και υπάρχουν στοιχεία του σύγχρονου Ελληνικού Πολιτισμού για να απεικονίσουμε σε γραμματόσημα: φέτα, ελαιόλαδο, σουβλάκι, τζατζίκι, σκυλάδικο... Και επιτέλους: ας καθιερωθεί το γραμματόσημο στο φακελάκι!

Θρησκείες στο ύψος των περιστάσεων

.

5,084,000,000 άνθρωποι 5,360 σελίδες 3,700 χρόνια 243 χώρες 7 βιβλία 1 ράφι.

.

Για πρώτη φορά, οι επτά πιο διαδεδομένες θρησκείες του κόσμου συγκεντρώνονται και παρουσιάζονται στο ίδιο επίπεδο, γιορτάζοντας την ειρηνική τους συνύπαρξη.

.

Ηθικοί αυτουργοί, οι σχεδιαστές Mike και Maaike και ο επιμελητής John Simonian, που συγκέντρωσαν τα θρησκευτικά κείμενα επτά θρησκειών (Ινδουισμός, Χριστιανισμός, Ισλαμισμός, Κομφουκιανισμός, Ταοϊσμός, Βουδισμός και Ιουδαϊσμός - με τη σειρά που απεικονίζονται από αριστερά προς τα δεξιά) παρουσιάζοντάς τα επί ίσοις όροις σε ένα ράφι. Στο πλαίσιο μιας συμβολικής σχεδιαστικής χειρονομίας, ο όγκος του ξύλου υποχωρεί (ή άραγε θυσιάζεται;) προκειμένου να ανυψώσει τις ράχες των βιβλίων στο ίδιο ύψος, αφήνοντας τη μελέτη, αποδοχή, απόρριψη ή τον ασπασμό κάθε κειμένου στον εκάστοτε αποδέκτη ως μια ανοικτή υπόθεση ανεξιθρησκείας.

.




Κινούμενο ανάμεσα στο χώρο του εικαστικού και χρηστικού αντικειμένου, το "juxtaposed: religion" αποτελεί πρωτίστως ένα σχόλιο και ταυτόχρονα ένα παράδειγμα που αντικατοπτρίζει τη διάχυση των ορίων ανάμεσα στις καλές και εφαρμοσμένες τέχνες.
.
Βέβαια, η απόκτησή του, δύσκολη και ελιτίστικη όσο και η πολιτική ίσων αποστάσεων ανάμεσα στις θρησκείες και τους αλλόθρησκους, προϋποθέτει 2500 δολλάρια για ένα από τα πενήντα συλλεκτικά κομμάτια.
.
.
__________________________________

περισσότερα για:

• τους σχεδιαστές Mike and Maaike
• την προμηθεύτρια εταιρία blankblank

χρωμάτων συνέχεια...

το χαρακτηριστικό και η συνθήκη


.
"Η αρχιτεκτονική είναι το επιδέξιο και θαυμαστό παιχνίδισμα των όγκων κάτω από το φως"
Le Corbusier

Με αφορμή ένα πρόσφατο σχόλιο σ' ένα παλαιότερο post, επανέρχομαι στο ζήτημα των χρωμάτων, με κάποιες σκέψεις επάνω στο στοχασμό του Ορέστη:
"Μια κόκκινη φεράρι συνεχίζει να είναι κόκκινη όταν την παρκάρεις στο γκαράζ και σβήσεις τα φώτα; Δηλαδή το χρώμα είναι χαρακτηριστικό ή ιδιότητα; Ή και τα 2; Το χρώμα υπάρχει; Ή υπάρχει γιατί υπάρχει το φως, όταν υπαρχει; "
.
Αγαπητέ Ορέστη
.
Ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον ερώτημα που έχει διατυπωθεί ποτέ στο blog... μια που αποτελεί λιγότερο ερώτημα και περισσότερο στοχασμό.
.
Μήπως τελικά πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό που αποδίδεται στην ύλη λόγω της ιδιότητάς της να ανακλά διαφορετικές συχνότητες του ηλιακού φάσματος;

Μήπως μια κόκκινη Ferrari κάτω από ένα διαφορετικό φάσμα ακτινοβολίας μπορεί να προβάλλει μωβ, πράσινη ή μπεζ (για να ανακαλέσω τη "γραφή" των αντικειμένων σε υπέρυθρο φιλμ)?

Και αν το χρώμα παύει να υφίσταται με την κατάργηση του φωτός, πού μπορεί άραγε να οφείλεται η ικανότητα των συναισθητικών ανθρώπων να αντιλαμβάνονται το χρώμα με την... αφή?

Μήπως απλά όταν παύει η συνθήκη (του φωτός) το χαρακτηριστικό (του χρώματος) εξακολουθεί, αλλά καθίσταται άνευ νοήματος?

Μήπως τελικά κάθε παύση συνθήκης καθιστά κάποιο ανάλογο χαρακτηριστικό άνευ νοήματος?
.
Και για να αναδιατυπώσω το ερώτημα: "Μια κόκκινη Ferrari συνεχίζει να είναι Ferrari όταν την παρκάρεις στο γκαράζ και σβήσεις τα φώτα?"
.

.
Με την ελπίδα της αφορμής για έναν καινούριο διάλογο...

Χαιρέτα μας τον πλάτανο...

Το αντικείμενο

Ερμηνεύοντας το ρόλο της πλατείας ως σημείου συνάντησης στο δημόσιο χώρο, ο Samuel Wilkinson και οι Oloom σχεδίασαν αυτό το τεχνητό δέντρο από μέταλλο και ξύλο για την Flonville της Λωζάννης. Σύμφωνα με τους δημιουργούς, τα κριτήρια σχεδιασμού υπαγορεύτηκαν από τις χρηστικές ανάγκες για κάθισμα, σκιά και οπτική επικοινωνία με τον περιβάλλοντα χώρο. Το σύγχρονο δέντρο της Flonville έχει ύψος 12 μέτρα και χαρακτηρίζεται από την πρισματική επιφάνεια του ξύλινου καφασωτού «φυλλώματος» και τις μεταλλικές «ρίζες» που ξεπροβάλλουν σε διάφορα σημεία της πλατείας ως παγκάκια.

Η διανόηση

Σύμφωνα με τον Jappe[1], ο Ντεμπόρ, ακριβέστερα και νωρίτερα από πολλούς άλλους, διαπίστωσε πως: «ό,τι είχε βιωθεί άμεσα απομακρύνθηκε από τον εαυτό του και υποβιβάστηκε στην αναπαράστασή του» (Κοινωνία του Θεάματος, §1) και ότι το θέαμα, ως «η κυρίως παραγωγή της σημερινής κοινωνίας» (ΚτΘ, §15), είναι «η επιβεβαίωση της φαινομενικότητας και η επιβεβαίωση κάθε ανθρώπινης –δηλαδή κοινωνικής- ζωής, ως απλής φαινομενικότητας» (ΚτΘ, §10).



Οι αναμνήσεις

Καταϊδρωμένος, με τα κοντά παντελόνια και τη μπάλα στο χέρι έτρεξα μέχρι την πλατεία. Ο θείος ήταν εκεί, κάτω από το γερο-πλάτανο, μαζί με τους άλλους θειούς του χωριού.
- ντόρτια!
- Α ρε Ντάφ, παλ’ πόρτις φτιάνς…
Ήχος από ζάρια, λουκούμι κι ελληνικός καφές που τότε λεγόταν τούρκικος. Α ναι, και μια πορτοκαλάδα με καλαμάκι για τον μικρό. Με τα πόδια να κρέμονται απ’ την ψάθινη καρέκλα, καθισμένος εκεί, κάτω από το γιγάντιο πλατάνι, στον καφενέ του κυρ-Βαγγέλη, να θαυμάζω την ξακουστή τέχνη του θείου στο τάβλι. Ήταν μεγάλος τεχνίτης ο θείος στο τάβλι – εντάξει, έκλεβε και λίγο, αλλά κι αυτό με τέχνη. Τα γέλια και τα πειράγματα δίναν κι έπαιρναν…

Κάτω απ’ αυτόν τον πλάτανο θ’ απολάμβανα τη φυσική δροσιά, το θρόισμα των φύλλων και τις μυρωδιές της άνοιξης… Στο ρυτιδιασμένο του κορμό θα «τα φυλούσα» στο κρυφτό, ή θα ψηλάφιζα την ιστορία του χωριού αγγίζοντας τα ίχνη από τις σφαίρες που ο πόλεμος άφησε στα σπλάχνα του. Ή πάλι αργότερα, ένα βράδυ καλοκαιριού, θα χάραζα το όνομά της συνομωτικά, με μοναδικό μάρτυρά μου τα τριζόνια.

Ο θείος δεν είναι πια εδώ. Αν ακούσετε ήχους από ζάρια του παραδείσου να μου πείτε, να ξέρω πως είναι καλά. Ούτε όμως και οι εφηβικοί έρωτες είναι πουθενά τριγύρω. Μείναν μονάχα τα αρχικά μας κι ο γερο-πλάτανος… να περιμένουν τα δικά μας παιδιά σαν τα ρυτιδιασμένα μας χέρια αναλάβουν το τάβλι…

και... το δια ταύτα

Αν τώρα αποκαλύψω ως έδρα των αναμνήσεων ένα χωριό της Κοζάνης (και πιστέψτε με, δεν το κάνω για τις ανάγκες της αφήγησης), τότε πιθανόν και να συμφωνήσουμε στην αποκήρυξη του αφορισμού «τι Λωζάννη τι Κοζάνη».

Στη Flonville δεν θα χαρείτε τη δροσιά της φυσικής σκιάς, ούτε θ’ ακούσετε το θρόισμα των φύλλων. Οι μυρωδιές της φύσης δεν θα αγγίξουν τα ρουθούνια σας και οι άκρες των δακτύλων δύσκολα θα ψηλαφίσουν κάτι παραπάνω από το ψυχρό μέταλλο του «κορμού». Όπως ψυχρά βέβαια θα παραμείνουν και τα οπίσθια επάνω στο μεταλλικό παγκάκι. Το δέντρο της Flonville είναι ένα δέντρο για τα μάτια σας μόνο.

Όχι βέβαια ότι αυτό θα μ’ εμποδίσει να θαυμάσω τη σύνθεση του Samuel, ή να τη φωτογραφίσω στην επόμενη επίσκεψή μου στη Λωζάννη.



[1] Jappe Anselm, Το Τέλος της Τέχνης στον Αντόρνο και τον Ντεμπόρ, μετ. Λία Γυιόκα, εκδόσεις των ξένων, Θεσσαλονίκη, 2007, σελ.36
_______________________________

διαβάστε περισσότερα για:

• τους δημιουργούς Samuel Wilkinson και Oloom
• την ετυμολογία της έκφρασης "χαιρέτα μας τον πλάτανο"
• την ομώνυμη θεατρική παράσταση του Θεσσαλικού που άφησε εποχή τη δεκαετία του '80.

Σχεδιάζοντας για τις Αισθήσεις:

υλικότητα και αισθητηριακή αντίληψη των αντικειμένων

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων "Έρευνα, Λόγος και Τέχνη", το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο φιλοξένησε την ομιλία του Γιώργου Λιαμάδη[1] με θέμα: "Σχεδιάζοντας για τις Αισθήσεις: υλικότητα και αισθητηριακή αντίληψη των αντικειμένων".

Με αφορμή την καθολική ηγεμονία της όρασης που ξεκινά από την οφθαλμοκεντρική αντίληψη της γνώσης και της αλήθειας στην Αρχαία Ελλάδα και κορυφώνεται στη σύγχρονη δυτική κοινωνία του θεάματος, ο ομιλητής επεσήμανε μια παθολογία των αισθήσεων σύμφωνα με την οποία η σχετική συμβολή της αφής στα βιώματά μας έχει κατέλθει στο 1,5%, της γεύσης στο 1%, της όσφρησης στο 3,5% και της ακοής στο 11% έναντι του 83% της όρασης [2].

Μέσα από τη φαινομενολογική προσέγγιση παραδειγμάτων από το χώρο της αρχιτεκτονικής και του βιομηχανικού αντικειμένου, ο ομιλητής κατέδειξε τη σπουδαιότητα όλων των αισθήσεων στην πρόσληψη του σχεδιασμένου περιβάλλοντος, για να καταλήξει στη διατύπωση της ανάγκης επαναπροσδιορισμού του ρόλου των αισθήσεων στον τρόπο που σχεδιάζουμε και αντιλαμβανόμαστε το χώρο και τα αντικείμενα που μας περιβάλλουν.

Η ομιλία συνεπικουρήθηκε από την ηλεκτρονική παρουσίαση πλούσιου οπτικοακουστικού υλικού με εικόνες, βίντεο, ήχους και αποσπάσματα κινηματογραφικών ταινιών και διαφημιστικών σποτ σχετικά με το θέμα.

________________________________________

[1] Ο Γιώργος Λιαμάδης είναι αρχιτέκτονας με μεταπτυχιακές σπουδές στο σχεδιασμό αυτοκινήτων. Εργάστηκε ως υπεύθυνος σχεδιασμού του πρωτοτύπου οχήματος Aletis στην ΕΛ.Β.Ο. και διδάσκει στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Α.Π.Θ. στη βαθμίδα του Λέκτορα (ΠΔ407/80).

[2] Μάζης Αριστείδης, «Εισαγωγή στις Ανθρωπογνωστικές Επιστήμες», διδακτικές σημειώσεις, Υπηρεσία Δημοσιευμάτων Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1990, Τόμος ΙΙ, σελ.53

Τον είδα από κοντά μία φορά, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το 2003. Καθόταν δίπλα μου, σε μια απλή θέση που του παραχωρήσαμε όταν διαπιστώσαμε πως οι οργανωτές δεν είχαν προβλέψει την παρουσία του. Δεν θα ξεχάσω τη φυσική του ευγένεια και ταπεινότητα. Είχε έρθει για να παρακολουθήσει την ταινία, αντίθετα από τους επωνύμους που εμφανίζονται μόνο στις τελετές έναρξης και λήξης, κάνουν τις δηλώσεις τους και μετά εξαφανίζονται από την πίσω πόρτα.

Τον ρώτησα πως του φάνηκε η ταινία, μετά την προβολή . Θυμάμαι ν' απαντά χαμηλόφωνα και λακωνικά, με μια σπάνια σεμνότητα, σίγουρα μεγαλύτερη από εκείνη των απλών φίλων του Φεστιβάλ...

Αντίο σε ένα μεγάλο δημιουργό, έναν άνθρωπο του πνεύματος, έναν Έλληνα από επιλογή.

παντού υπάρχει ένας μίτος

.
…και παρότι mito στα Ιταλικά σημαίνει «μύθος», θα επιμείνουμε στην παράφραση του τίτλου, προκειμένου να ξετυλίξουμε το μίτο της νέας μικρής Alfa Romeo. Ένα μίτο που ξεκινά από το σχεδιαστικό κέντρο του Μιλάνου και καταλήγει στο εργοστάσιο κατασκευής στο Τορίνο. [Milano + Torino = Mi.To]

Η Alfa Romeo έδωσε στη δημοσιότητα τις πρώτες φωτογραφίες της νέας Mi.To, που πρόκειται να παρουσιάσει επίσημα τον ερχόμενο Ιούλιο. Βασισμένη στο πάτωμα του Fiat Grande Punto, η Μι.Το. σηματοδοτεί την επιστροφή της εταιρίας στις μικρότερες κατηγορίες, για πρώτη φορά μετά την Alfa 145. Με διαστάσεις 4,06 x 1,72 x 1,44m, η Mi.To τοποθετείται κάτω από τη υπάρχουσα 147, και ταυτόχρονα προαναγγέλλει τη μετατόπιση της αντικαταστάτριας 149 προς τα επάνω.
.
Ανάμεσα στα τεχνικά χαρακτηριστικά που ανακοινώνονται, ξεχωρίζουν οι κινητήρες turbo βενζίνης και πετρελαίου με ιπποδυνάμεις 90 έως 155 ίππων (με την προσθήκη ακόμη δυνατότερων εκδόσεων στο μέλλον), καθώς και το DNA control system, σύστημα που επενεργεί στον κινητήρα, το κιβώτιο ταχυτήτων, τα φρένα, την ανάρτηση και το σύστημα διεύθυνσης, προσφέροντας τρεις επιλογές ρυθμίσεων ως προς την οδηγική αίσθηση. Με τον τρόπο αυτό, ο οδηγός μπορεί ανα πάσα στιγμή να επιλέξει ρυθμίσεις ανάλογα με τις συνθήκες ή το επιθυμητό στυλ οδήγησης: σπορ (Dynamic), οδήγηση στην πόλη (Normal), ή μέγιστη ασφάλεια σε δύσκολες καιρικές συνθήκες (Αll-Weather). Η ενεργητική ανάρτηση σε συνδυασμό με το γνωστό σύστημα ευστάθειας VDC, υπόσχονται άριστο κράτημα, ενώ οι γονιδιακές καταβολές από το πλαίσιο του Grande Punto αναμένεται να διασφαλίσουν την ανώτατη διάκριση των πέντε αστέρων στα crash test ασφαλείας.

«όταν μεγαλώσω θα γίνω 8C Competizione»


.

.
Ο σχεδιασμός δανείζεται στοιχεία από τη ναυαρχίδα της εταιρίας, τη συλλεκτική 8C Competizione. Λογικό, αφού με 300 ίππους λιγότερους και 140.000 Ευρώ περισσότερα στον τραπεζικό σας λογαριασμό, η MiTo θα μπορούσε να αποτελέσει ένα καλό υποκατάστατο. Ανάμεσα στις ομοιότητες συγκαταλέγονται το σχήμα των εμπρός και πίσω φωτιστικών σωμάτων (τεχνολογίας LED), η… τρισυπόστατη διαμόρφωση της μάσκας με τα παραδοσιακά «μουστάκια» στο ρύγχος και η τραπεζοειδής απόληξη του πίσω προφυλακτήρα στο κάτω μέρος.



Οι προεξέχοντες θόλοι των τροχών σε συνδυασμό με το φαρδύ και τονισμένο μαρσπιέ δίνουν μια αίσθηση στιβαρότητας και κάνουν το αυτοκίνητο να μοιάζει κολλημένο στην άσφαλτο, ενώ ο συνολικά γλυπτικός χειρισμός των επιφανειών είναι πιο κοντά στα πρότυπα των 147 και GT, παρά στην αυστηρότητα των γραμμών του Giugiaro σε 159 και Brera.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν πολλές από τις επιμέρους λεπτομέρειες του σχεδιασμού. Τα παράθυρα των θυρών δεν διαθέτουν πλαίσιο, ενώ η μεσαία κολώνα της οροφής καλύπτεται από τζάμι συμβάλλοντας στην οπτική ενοποίηση των πλευρικών παραθύρων. Η ανοδική απόληξη της βασικής γραμμής (beltline) που χαρακτηρίζει τόσα μοντέλα τα τελευταία χρόνια (Mercedes A-class, Peugeot 207 και 308, Suzuki Swift κ.ο.κ.), εδώ αποκτά μια άνευ προηγουμένου ωριμότητα, κάνοντας το ανεστραμμένο φινιστρίνι για πρώτη φορά να προβάλλει ως φυσική επιλογή.



Εντυπωσιακά αρμονικός είναι ακόμη ο τρόπος με τον οποίο οι τρεις αρμοί ανάμεσα σε προφυλακτήρα, πίσω φτερά και τρίτη θύρα συγκλίνουν στο κέντρο των κυκλικών φωτιστικών σωμάτων. Άξια μνείας είναι και τα στοιχεία που πλαισιώνουν τα εμπρός και πίσω φώτα: η δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε διαφορετικά υλικά, υφές και χρώματα, συνιστά ένα ισχυρό στοιχείο εξατομίκευσης που επιδρά στο οπτικό αποτέλεσμα με τρόπο ανάλογο του μακιγιάζ. Εν είδει βλεφάρων, τα πλαίσια των φωτιστικών σωμάτων αποτελούν ένα ισχυρό στοιχείο της ιταλικής σχεδιαστικής παράδοσης, από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα των 147 και 156 μέχρι τις ανθρωπομορφικές βλεφαρίδες της ιστορικής Lamborghini Miura.

Ελαφρώς φαρδύτερη και χαμηλότερη από το Grande Punto στο οποίο βασίζεται, η MiTo έχει αναλογίες πιο κοντά σε εκείνες της 147. Παρότι διακρίνεται αρκετά δυναμική στις φωτογραφίες, το βίντεο προβάλλει μία εικόνα λιγότερο κολακευτική με τη σιλουέτα να φαίνεται ψηλόλιγνη και την επιφάνεια γύρω από τα εμπρόσθια φώτα πιο λιτή απ’ ότι θα ‘πρεπε. Δε μένει παρά να τη δούμε στην πραγματικότητα.


_________________________________
περισσότερα:

• Η αρμονία του τελικού αποτελέσματος φανερώνει την προσεκτική ωρίμανση της φόρμας μέσα από τις διαδοχικές διορθώσεις στα στάδια του σχεδιασμού. Πρώιμες φωτογραφίες της Alfa Mito (12/2006) μπορείτε να δείτε εδώ κι εδώ.


• Ο διαδικτυακός διαγωνισμός της Alfa Romeo για την επιλογή του ονόματος φαίνεται πως δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Ο τίτλος "Furiosa" που διέρευσε τους τελευταίους μήνες στο ειδικό τύπο, έδωσε τη θέση του στο Mi.To. Προσχέδια του μοντέλου, καθώς και τα link του διαγωνισμού εδώ.